Een Statenbijbel uit 1637 voor de Brabantse Olijfberg

Vlak voor Kerst 2025 kreeg de kerk een cadeau: een originele Statenbijbel, die ooit had toebehoord aan ds. Pieter de Haan (predikant te Antwerpen 1924-1957). Zijn gelijknamige kleinzoon was met vrouw en dochter naar Antwerpen afgereisd, om het exemplaar aan de huidige predikant te overhandigen. Waar past zo’n waardevol en uniek examplaar beter dan in een kerk, die de vorige eigenaar zovele jaren met hart en ziel heeft gediend, was de gedachte. Ds. Hernandez nam namens de kerk de bijbel in ontvangst en sprak zijn dank uit voor dit kostbare geschenk.

Over de Statenvertaling in het algemeen kunt u op de webpagina van Dick Wursten een en ander lezen: https://dick.wursten.be/bijbelvertaling.htm.

Het boek kunt u digitaal doorbladeren op de website van ‘bijbelsdigitaal’. De scan die u daar ziet is 100% identiek aan ons exemplaar. En als u op de afbeelding klikt kunt u zowel de scan zelf als de transcriptie zien (met de roemruchte kanttekeningen).

Fotos van ons exemplaar van het ‘nieuwe oude boek’.

Toelichting op de Acte van Authorisatie

De opdrachtgevers van de bijbelvertaling, de Staten-Generaal (burgerlijke overheid), wilden met deze akte de echtheid van het verkochte exemplaar garanderen. In deze tekst verklaarden ze dat alleen exemplaren voorzien van hun wapen en de handtekening van Barent Langenes authentieke ‘Staten’-vertalingen waren. Dit is de akte bij het Oude Testament; voorafgaand aan het Nieuwe Testament was een soortgelijke verklaring opgenomen. Van 1636tot 1645 is iedere Statenbijbel persoonlijk getekend door Barend Langenes, toenmalige hoofd van de rekenkamer. Hij tekende als gemandateerde vanwege de Staten-Generaal. Enkel bijbels met deze acte, stempel en handtekening mochten verkocht worden.

Acte van autorisatie.

[gekopieerd van https://www.statenvertaling.net/1637/autorisatie.html]

DE Staten Generael der Vereenichde Nederlanden, allen den genen die desen sullen sien ofte hooren lesen, Saluyt, Doen te weten: Alsoo het Octroy by ons den xj. December, in den jare 1632. geconsenteert aen de Weduwe ende Erfgenamen van Hillebrant Iacobsz van Wouw, onse ordinaris Druckers tottet privative drucken, uyt-geven, ende verkoopen van den Nieuwen getranslateerden Bybel ende Nieuwe Testamenten, die nae ordre des laetsten Synodi Nationalis, door onsen last is gedaen Oversetten, expresselick dicteert, dat de voorsz Bybels ende Testamenten (onder anderen tot meerder sekerheyt ende evitatie van alle suppositie) met een gewoonlick Teecken sullen worden geteeckent, ende alsoo gebruyckt mogen worden. Ende dat dien volgens noodich is, dat totte voorsz Teeckeninge by ons een vertrouwt persoon werde gestelt.

SOO IST, dat wy om ’t goet vertrouwen ’t welck wy hebben ende stellen in den persoon van Barent Langenes, Camer-bewaerder van des Generaliteyts Reecken-kamer, den selven geauthoriseert hebben, ende authoriseren hem mits desen tot het voorsz teeckenen van den op-ghemelten Nieuwen getranslateerden Bybel, ende Nieuwe Testamente, om redenen voor-verhaelt, met sijn Signature ende Ons Wapen. Lastende ende bevelende allen ende een yegelick die dit eenichsins sal moghen aengaen, den voorsz Barent Langenes voor onsen geauthoriseerden in desen t’ erkennen: ende dien volgens sijn Signature met ons Wapen, in voegen als voren, op de meer-genoemde Nieuwe Bybels ende Testamenten gestelt zijnde, volkomen geloof te geven: Want wy sulcx tot evitatie van alle suppositie, ten regarde vanden selven Bybel ende Testamenten, bevonden hebben alsoo te behooren.

Gegeven inden Hage, op den 10 Iunij 1637.

Was geparaphreert,
A. Ploos van Amstelvt.

Onder stont,
Ter Ordonnantie van de selve.
Geteyckent
Cornelis Musch.

Eendracht maeckt macht
Barent Langenes
1637

Cornelis Musch was griffier van de Staten-Generaal.
Adriaen Ploos van Amstel was een afgevaardigde uit Utrecht.
Barend Langenes was hoofd van de rekenkamer van de Staten-Generaal.

Muziekvieringen 2026

Muziekdiensten 2026 in de Brabantse Olijfberg om 10u15

Januari: geen muziekdienst

8 februari: blokfluitconsort

Bart De Coster, Els Caremans, Katrien Croonenborghs, Lisbeth Wolfs, Piet Van Steenbergen, Bart Coen, Willem Ceuleers

  •           – Johann Heinrich Schmelzer (ca.1620-1680) : sonata a 7 flauti (1667)
  •           – Giovanni Gabrieli (1557-1612): canzon VI a 7 (ed. 1615)
  •           – Robert Parsons (ca.1535-1572): In nomine a 7 (ed. 1578)
  •           – Willem Ceuleers: Fantasia a 5, opus 1116 (2025)

Orgelmuziek: Max Reger (1873-1916)
voor: uit ‘Zehn Stücke’ opus 69 nrs. 9, 10 & 8 (sic) Präludium, Fuge & Romanze (1903)
sortie: Introduktion und Passacaglia ohne Opuszahl (1900)

8 maart: Lamentaties

Antoine Tronquo, orgel & Willem Ceuleers, bas

  •           -Johann Rosenmüller (1619-1684): Threni 1:1-5 & 2:8-11 (1667)
  •           -Giovanni Paolo Colonna (1637-1695): Threni 1:10-14 & 2:12-15 (ca.1680)
  •           -Jan Dismas Zelenka (1679-1745): Threni 5:1-11 (1722)

Orgelmuziek van Sigfrid Karg-Elert (1877-1933) en Camil Van Hulse (1897-1988)

12 april: Paascantate

Clara Dijckmans, sopraan / Agnes de Graaff, alt / Willem Ceuleers: tenorchalumeau en barokklarinet / Stef Willems, viool / Piet Stryckers, cello / Marie-Ange Boost, orgel

          – Willem Ceuleers: Ik zeg het allen, dat Hij leeft, opus 1117 (2025)

orgelmuziek: Charles-Marie Widor: Symphonie Romane (over Haec dies)

10 mei: orgeldienst

Gerard Bunk (1888-1958)

14 juni: 3 violen en orgel

JeongSun Goo, Yuki Hori, Hermelinde De Smet: viool
Willem Ceuleers: orgel

  •           – Joseph Jongen (1873-1953): Épithalame opus 32 (1907)
  •           – Willem Ceuleers (te componeren)

Orgelmuziek:

Philipp Wolfrum (1854-1919), uit ‘Dritte Sonate in f-Moll, opus 14 (1883)
vooraf: Un poco grave
sortie: Thema, 9 variaties en coda

Inhuldigingsconcert 23 sept 2025

  • Willem Ceuleers speelt werken van Sigfrid Karg-Elert
  • Dinsdag 23 september, 20u00
  • Inkom vrij / vrije bijdrage

Sigfrid Karg-Elert (1877–1933)

studeerde aan het Landeskonservatorium van Leipzig, waar hij in 1919 zelf docent werd. In zijn vroege werk klinkt de invloed door van Debussy, Skrjabin en Schönberg, maar gaandeweg ontwikkelde hij een eigen stijl waarin gewaagde chromatiek en rijke harmonieën samengaan met een fascinatie voor de polyfonie van renaissance en barok. In de Symphonische Choräle zoekt Karg-Elert steeds naar een klanktaal die de inhoud van de gezangen tot uitdrukking brengt. Hierbij volgt hij van heel nabij de tekst (aangegeven in de partituur – zie programmaboekje). Zo ziet dat er dan uit (een zin uit Jesu meine Freude) :

De koraalmelodie wordt ingebed in steeds nieuwe harmonische kleuren, waardoor de betekenis van de tekst muzikaal wordt uitgedrukt en verdiept. De Symphonischen Kanzonen tonen zijn meesterschap in het weven van expressieve melodielijnen in een breed symfonisch klankveld.

Volledig Programma


Zweite Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 2 (1911)
            Herrn Paul Gerhardt zu eigen

          – Fantasie: Energisch, herb und gemessen
          – Kanzone: Ruhig, schlicht
          – Passacaglia und Fuge: Ruhig, doch ohne zu schleppen, mit
                    merklicher Steigerung

Symphonischer Choral ‘Ach bleib mit deiner Gnade’, opus 87 nr. 1 (1911)
            Meinem Freunde Max Brüning zu eigen


                       
Ruhig, schlicht, nicht schleppend
                             
Ach bleib mit deiner Gnade
                                   bei uns, Herr Jesu Christ,
                                   dass uns hinfort nicht schade
                                   des bösen Feindes List.
                        Più mosso, non troppo andante
                             
Ach bleib mit deinem Worte
                                   bei uns, Erlöser wert,
                                   dass uns beid’ hier und dorte
                                   sei Güt’ und Heil beschert.
                        Poco a poco più mosso
                             
Ach bleib mit deinem Glanze
                                   bei uns, du wertes Licht,
                                   dein’ Wahrheit uns um schanze,
                                   damit wir irren nicht.
                        Quasi Adagissimo
                             
Ach bleib mit deinem Segen
                                   bei uns, du reicher Herr,
                                   dein Gnad und alls Vermögen
                                   in uns reichlich vermehr.
                        Vivace molto con brio
                             
Ach bleib mit deinem Schutze
                                   bei uns, du starker Held,
                                   dass uns der Feind nicht trutze,
                             slentando e lugubre
                                  
noch fäll, die böse Welt.
                        Tempo di corale
                             
Ach bleib mit deiner Treue
                                   bei uns, mein Herr und Gott,
                                   Beständigkeit verleihe,
                                   hilf uns aus aller Not.
                       

Erste Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 1 (1911)
            Herrn Walter Armbrust zu eigen

          – Kanzone und Tokkata
                    Tranquillo con moto
                    Allegro brillante e leggiero
                    Im Zeitmass der Kanzone

Symphonischer Choral ‘Jesu, meine Freude’, opus 87 nr. 2 (1911)
            an Professor Karl Straube

         
– Introduzione (Inferno)
                    Andantino agitato
                    Non troppo lento
                             
Ach wie lang, ach lange
                                   ist dem Herzen bange
                                   und verlangt nach dir, 
                                  Jesu, meine Freude !
                        Allegrissimo furioso
                             
Mag die Höll’ auch wüten…
                                   Ich kan Trotz ihr bieten,
                                   mir steht Jesus bei.

          – Canzone: Tranquillo con molto espressione
                             
Weg mit allen Schätzen,
                                   du bist mein Ergötzen,
                                   Jesu, meine Lust

                                   Weg ihr eitlen Ehren,
                                   will von euch nicht hören,
                                   bleibt mir unbewusst.

                                   Elend, Not, Kreuz, Schmach und Tod
                                   soll mich, ob ich viel muss leiden,
                                   nicht von Jesu scheiden.

          – Fuga con Corale:
                    Allegro con spirito, non troppo lento
                             
Gute Nacht, du Stolz und Pracht,
                                   dir sei ganz, o Lasterleben,
                                   gute Nacht gegeben.
                        Grandioso
                             
Weicht, ihr Trauergeister,
                                   denn mein Freudenmeister,
                                   Jesus, tritt herein.
                                   Denen, die Gott lieben,
                                   muss auch ihr Betrüben
                                   lauter Wonne sein.
                                   Duld’ ich schon hier Spott und Hohn,
                                   dennoch bleibst du auch im Leide,
                                   Jesu, meine Freude.

Het orgel

van Karg-Elert komt goed tot z’n recht op ons orgel, E.F. Walcker, 1905. Diens orgels staan in de Duitse romantisch-symfonische traditie, en bieden niet alleen een breed palet aan orkestrale kleuren en vloeiende dynamiek, maar maken ook subtiele klanknuances en vloeiende crescendo’s mogelijk die zijn impressionistische en laatromantische stijl vereisen. In de zopas voltooide deelrestauratie (fa. Verschueren) heeft de mixtuur, die in de jaren 1970 ‘scherper’ was gemaakt (naar de smaak van toen), z’n oorspronkelijke opbouw teruggekregen en versmelt weer heel mooi met de andere registers, geheel volgens de klank-esthetiek van Walcker. Ook de Quint is terug een subtiele vulstem geworden. Dit herstel bleek mogelijk, omdat alle pijpjes gemerkt waren.

Meer info over het orgel: Walcker orgel (1905)

Open Monumentendag 2025 – kom mee zingen !

Een kerkgebouw komt pas echt tot leven (en tot z’n recht) als het gebruikt wordt. En het best als dat gebeurt op een manier die bij het gebouw past.

In een ruime kerk, zoals de onze, met een mooie akoustiek (veel resonantie, niet teveel nagalm) is één van de meest geschikte levengevers : samen zingen, met het orgel.

Dat gaan we dus op deze Monumentendag (14 september 2025) doen. We putten hierbij uit de zangbundels die door de eeuwen heen gebruikt zijn (materieel en immaterieel erfgoed tegelijk) . Vier liederen zijn het geworden: een Geneefse psalm, een Luthers koraal, een Engelse hymn en een Duits/Nederlands geloofslied. We zullen ook de door de eeuwen heen gewijzigde zangwijze laten horen (dus beleven). Onderwijl komt ook Mendelssohn even langs.

We doen het twee keer: om 14u en om 15u. Duur 20 minuten.

Wilt u al oefenen:

Nieuws van het kerkbestuur


De laatste loodjes
(schilderwerk)

De stellingen zijn weg, de lusters hangen weer, de banken zijn teruggeplaatst (nog niet op de Laatste foto’s). Er zal nog stevig gepoetst moeten worden, maar het begint weer op  een kerk te lijken. Foto’s van de werken. Zopas werd ook het dossier voor de verbetering van de verlichting goedgekeurd (nieuwe plafondlampen, en spots voor het koor). De inkomhal zal deze week geschilderd worden, en dan begint vanaf 23/6 de orgelbouwer aan zijn deel van de job. Hij hoopt tegen het bouwverlof klaar te zijn. 

Activiteiten

– Op 30 augustus zal het ensemble Arborescence een laat-avondconcert verzorgen (festival Laus Polyphoniae) met motetten van Philippe de Vitry.
– Op 7 september zal de kerk weer als kerk in gebruik worden genomen.
– Op 14 september zullen ook nieuwsgierige buitenstaanders met Open Monumentendag de kerk kunnen bezoeken (en beleven hoe ‘samenzang’ voelt en een ‘preek’ vanaf de kansel)
– Op 23 september om 20u zal het orgel worden voorgesteld deels in z’n oude glorie hersteld, middels een orgelconcert door Willem Ceuleers.

Verhuizing oud archief

Het oud-archief van onze kerk (tot 1918) hebben we overgedragen aan het Felix-archief, wegens de belangrijke historische waarde. Naast onze eigen geschiedenis bevat dit namelijk ook het verhaal van de beide Duitstalige protestantse kerkgemeenten die er tot 1918 in Antwerpen waren: Onze kerk en de Christuskirche (Bexstraat 9-11). Daar zal het deels worden gedigitaliseerd, opnieuw geïnventariseerd en zo makkelijk raadpleegbaar voor onderzoekers van de stadsgeschiedenis.

Wisseling van de wacht

Op de komende gemeentevergadering (22/6) zal dhr. Dick Wursten zijn mandaat als bestuurslid neerleggen. Dhr. Wouter Van Hoof is bereid gevonden zijn mandaat te voltooien (tot 2026). Hij zal ook de functie van secretaris overnemen.

Wilt u ons steunen? 

1. rekeningnummer van de Protestantse Kerk BE19 0000 1498 7712. U kunt uw gift ook een bestemming geven: ‘interieurschildering’, ‘verlichting’.
2. voor de orgelrestauratie hebben we een projectrekening bij het Koning Boudewijnfonds (Giften boven 40 euro zijn dan aftrekbaar van de belastingen): 
BE10 0000 0000 0404 met de volgende gestructureerde code : +++ 623/3910/50054 +++.  U kunt dit ook online doen : https://donate.kbs-frb.be/actions/PRA-RMHWAntwerpen.  (of scan deze QR-code)

Foto’s restauratie-schilderwerken 2025

2013 versus 2024

[klik op de foto’s om ze te vergroten]

september: de kerk is weer open

hier enkele foto’s van de inhuldigingsviering op 7 september 2025

einde juni

foto’s van @lucid (Copyright)

De laatste loodjes (juni)

De polychromie (april)

De eerste laag (maart)

De preparatie (februari)

De stellingen (januari)

bewegende beelden

Ds. Pieter de Haan

Voordat ds. Pieter de Haan (zelf ook predikantszoon, geboren in 1890 in Ophemert) naar Antwerpen ging, was hij dominee van de Nederlands Hervormde Gemeente in Voorhout (bevestigd op 2 mei 1917 door zijn vader). Kort voordien is Pieter getrouwd met Nelly Liégeois. In het Boerhaavehuis (pastorie van Voorhout) worden twee dochters geboren.

Engelandvaarders
Op 1 juni 1924 wordt Pieter de Haan eervol emeritaat verleend wegens zijn aanstaande vertrek naar Antwerpen. Hij wordt daar predikant bij de Protestantse kerk van België. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakt de woning van het gezin De Haan deel uit van een reeks adressen in de Van Niftrik route. Deze ontsnappingsroute wordt gebruikt door Engelandvaarders en vliegtuigbemanningen die in vijandelijk gebied terecht zijn gekomen. De Leidse studenten Pierre Louis d’Aulnis de Bourouill en Cees Droogleever Fortuyn zijn de eersten die deze route gebruiken. Ze komen bij Henk van Dulken aan de Italiëlei in Antwerpen terecht. Nadat Van Dulken en zijn zoon door de bezetter zijn opgepakt, biedt dominee De Haan aan Van Niftrik verder te helpen. Het aanbod is risicovol omdat de relatie tussen beide families algemeen bekend is. Er worden soms wel zes passanten tegelijk opgevangen voor de duur van tien tot twintig dagen.

Onderscheiden
Pieter de Haan is in 1936 benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau en wordt in 1951 bevorderd tot officier in de orde. Hij is drager van de Erkentelijkheidsmedaille in zilver, Officier in de Kroonorde van België, Ridder in de Leopoldsorde en Drager van het Burgerlijk Ereteken eerste klas van België. Na zijn emeritaat verhuizen Pieter en Nelly de Haan naar Driebergen. Pieter overlijdt op 2 maart 1962 in Haarlem en wordt in Driebergen begraven.

bron: https://www.hkv-voorhout.nl/2021/04/de-onverzettelijke-ds-de-haan-en-voorhoutse-hippies/

Kerkdiensten

Elke zondag om 10u30.

  • Eerste zondag van de maand: viering Heilig Avondmaal
  • Tweede zondag van de maand: extra aandacht voor muziek (m.m.v. Willem Ceuleers)
  • Derde zondag van de maand: meertalige viering
  • Laatste zondag van de maand (meestal de vierde, soms de vijfde): viering in de stijl van Taizé

U kunt contact opnemen door het invullen van onderstaand formulier. U krijgt dan zo spoedig mogelijk antwoord. 

    [honeypot mailing id:46]


    Pastor Sigfrido Hernandez
    pastor@brabantseolijfberg.be

    Kerkeraad (voor het gemeenteleven en pastoraat)
    kerkeraad@brabantseolijfberg.be
    Tel: 0479 44 69 83

    Golliwog goes to church…

    muzische viering (twee klarinetsuites – Debussy en Ceuleers)

    Thema: Zijn wij vrije mensen, of dansen we naar de pijpen van X?

    Muzikale gasten : het klarinetkwartet van de Koninklijke Harmonie “De Eendracht” te Wommelgem:

    • An Van Berendoncks
    • Kathleen De Praitere,
    • Lieven Van den Eede,
    • Willem Ceuleers.

    Hoofdmuziek:
    Claude Debussy: delen uit Children’s corner, gearrangeerd door Willem Ceuleers: Suite composée nr. 2 (2023)
    – Serenade of the Doll
    – The little Shepherd
    – Golliwogg’s cake walk

    Willem Ceuleers: Klarinetkwartet nr. 1, opus 1012 (2023)
    – Allegro amabile
    – Thema met variaties

    Thema van de viering: Zijn wij vrije mensen, of dansen we naar de pijpen van X ?
    Lezing: Mattheüs 11

    • 9-16 (“Wij hebben op de fluit gespeeld, en gij hebt niet gedanst”)
    • 25-30 (“Ik zal u rust geven, rust voor uwe zielen”)
      Duiding en Prediking: Dick Wursten

    Voor en na de viering: symfonische orgelmuziek van Camille Saint-Saens, Marcel Dupré, en Louis Vierne.