Inhuldigingsconcert 23 sept 2025

Sigfrid Karg-Elert (1877–1933)

studeerde aan het Landeskonservatorium van Leipzig, waar hij in 1919 zelf docent werd. In zijn vroege werk klinkt de invloed door van Debussy, Skrjabin en Schönberg, maar gaandeweg ontwikkelde hij een eigen stijl waarin gewaagde chromatiek en rijke harmonieën samengaan met een fascinatie voor de polyfonie van renaissance en barok. In de Symphonische Choräle zoekt Karg-Elert steeds naar een klanktaal die de inhoud van de gezangen tot uitdrukking brengt. Hierbij volgt hij van heel nabij de tekst (aangegeven in de partituur – zie programmaboekje). Zo ziet dat er dan uit (een zin uit Jesu meine Freude) :

De koraalmelodie wordt ingebed in steeds nieuwe harmonische kleuren, waardoor de betekenis van de tekst muzikaal wordt uitgedrukt en verdiept. De Symphonischen Kanzonen tonen zijn meesterschap in het weven van expressieve melodielijnen in een breed symfonisch klankveld.

Volledig Programma

Zweite Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 2 (1911)
            Herrn Paul Gerhardt zu eigen

          – Fantasie: Energisch, herb und gemessen
          – Kanzone: Ruhig, schlicht
          – Passacaglia und Fuge: Ruhig, doch ohne zu schleppen, mit
                    merklicher Steigerung

Symphonischer Choral ‘Ach bleib mit deiner Gnade’, opus 87 nr. 1 (1911)
            Meinem Freunde Max Brüning zu eigen

                        Ruhig, schlicht, nicht schleppend
                              Ach bleib mit deiner Gnade
                                   bei uns, Herr Jesu Christ,
                                   dass uns hinfort nicht schade
                                   des bösen Feindes List.
                        Più mosso, non troppo andante
                              Ach bleib mit deinem Worte
                                   bei uns, Erlöser wert,
                                   dass uns beid’ hier und dorte
                                   sei Güt’ und Heil beschert.
                        Poco a poco più mosso
                              Ach bleib mit deinem Glanze
                                   bei uns, du wertes Licht,
                                   dein’ Wahrheit uns um schanze,
                                   damit wir irren nicht.
                        Quasi Adagissimo
                              Ach bleib mit deinem Segen
                                   bei uns, du reicher Herr,
                                   dein Gnad und alls Vermögen
                                   in uns reichlich vermehr.
                        Vivace molto con brio
                              Ach bleib mit deinem Schutze
                                   bei uns, du starker Held,
                                   dass uns der Feind nicht trutze,
                             slentando e lugubre
                                   noch fäll, die böse Welt.
                        Tempo di corale
                              Ach bleib mit deiner Treue
                                   bei uns, mein Herr und Gott,
                                   Beständigkeit verleihe,
                                   hilf uns aus aller Not.
                       

Erste Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 1 (1911)
            Herrn Walter Armbrust zu eigen

          – Kanzone und Tokkata
                    Tranquillo con moto
                    Allegro brillante e leggiero
                    Im Zeitmass der Kanzone

Symphonischer Choral ‘Jesu, meine Freude’, opus 87 nr. 2 (1911)
            an Professor Karl Straube

          – Introduzione (Inferno)
                    Andantino agitato
                    Non troppo lento
                              Ach wie lang, ach lange
                                   ist dem Herzen bange
                                   und verlangt nach dir, 
                                  Jesu, meine Freude !
                        Allegrissimo furioso
                              Mag die Höll’ auch wüten…
                                   Ich kan Trotz ihr bieten,
                                   mir steht Jesus bei.

          – Canzone: Tranquillo con molto espressione
                              Weg mit allen Schätzen,
                                   du bist mein Ergötzen,
                                   Jesu, meine Lust

                                   Weg ihr eitlen Ehren,
                                   will von euch nicht hören,
                                   bleibt mir unbewusst.

                                   Elend, Not, Kreuz, Schmach und Tod
                                   soll mich, ob ich viel muss leiden,
                                   nicht von Jesu scheiden.

          – Fuga con Corale:
                    Allegro con spirito, non troppo lento
                              Gute Nacht, du Stolz und Pracht,
                                   dir sei ganz, o Lasterleben,
                                   gute Nacht gegeben.
                        Grandioso
                              Weicht, ihr Trauergeister,
                                   denn mein Freudenmeister,
                                   Jesus, tritt herein.
                                   Denen, die Gott lieben,
                                   muss auch ihr Betrüben
                                   lauter Wonne sein.
                                   Duld’ ich schon hier Spott und Hohn,
                                   dennoch bleibst du auch im Leide,
                                   Jesu, meine Freude.

Het orgel

van Karg-Elert komt goed tot z’n recht op ons orgel, E.F. Walcker, 1905. Diens orgels staan in de Duitse romantisch-symfonische traditie, en bieden niet alleen een breed palet aan orkestrale kleuren en vloeiende dynamiek, maar maken ook subtiele klanknuances en vloeiende crescendo’s mogelijk die zijn impressionistische en laatromantische stijl vereisen. In de zopas voltooide deelrestauratie (fa. Verschueren) heeft de mixtuur, die in de jaren 1970 ‘scherper’ was gemaakt (naar de smaak van toen), z’n oorspronkelijke opbouw teruggekregen en versmelt weer heel mooi met de andere registers, geheel volgens de klank-esthetiek van Walcker. Ook de Quint is terug een subtiele vulstem geworden. Dit herstel bleek mogelijk, omdat alle pijpjes gemerkt waren.

Meer info over het orgel: Walcker orgel (1905)